Nguyên nhân của thất bại dịch thuật và những chiến lược ngăn chặn (P.1)

Nguyên nhân của thất bại dịch thuật và những chiến lược ngăn chặn (P.1)

Dịch thuật
Tóm tắt
: Dịch thuật là giao tiếp. Khi bản dịch gây rắc rối trong việc hiểu đối phương muốn nói gì, thậm chí không thể thực hiện được chức năng giao tiếp, thì khi đó bản dịch đã thất bại. Nghiên cứu này sẽ phân tích về những nguyên nhân dẫn đến thất bại dịch thuật: một là quan niệm sai lầm rằng dịch thuật là một quá trình dịch từng từ, và hai là sự thiếu hiểu biết về khác biệt văn hóa của dịch giả. Hai chiến lược đối phó tương ứng để giải quyết hai vấn đề này cũng được đưa ra.

Dịch thuật không bao giờ chỉ đơn giản là thay một từ trong ngôn ngữ gốc bằng một từ tương ứng trong ngôn ngữ đích. Người dịch phải thích nghi với những quy ước ngôn ngữ học của ngôn ngữ đích, để bản dịch được trôi chảy, thậm chí tạo cảm giác dễ chịu cho người đọc. Hơn nữa, người dịch phải thích nghi với cả nền văn hóa phía sau ngôn ngữ đích, để bản dịch được chấp nhận về mặt văn hóa.

Các nguyên nhân

  1. Quan niệm sai lầm
    Để bắt đầu, hãy xem một số ví dụ do học sinh đưa ra trong bài tập dịch thuật của mình, cũng như trong những cuộc đối thoại với giáo viên nước ngoài.
  2. Your coat is broken (Áo khoác của bạn bị hỏng rồi).
    2.       I am uncomfortable (Tôi khó chịu).
    3.       Little children are difficult to understand that (Trẻ nhỏ rất khó hiểu điều đó).
    4.       I went, she was not in, had to come back (Tôi đã đi, cô ấy không có ở trong, phải quay về).

Danh sách này còn có thể kéo dài hơn nữa, nhưng chừng đó là đủ cho mục tiêu phân tích hiện tại của chúng ta. Câu số 1 rõ ràng là một bản dịch từng từ của từ po trong tiếng Trung Quốc. Trong tiếng Trung po là một trợ từ bình thường nhưng có thể đi kèm với bất cứ danh từ nào, như quần áo, dụng cụ hay từ chỉ người. Tuy vậy trong tiếng Anh, những trường hợp khác nhau đòi hỏi những tính từ khác nhau như rách, vỡ, nét, gãy, chia, tách, nổ… Vì thế cách dịch đúng phải là “áo rách” thay vì “áo hỏng”. Câu số 2 là kết quả bản dịch từng từ của câu tiếng Trung  wobushufu dùng để mô tả một chứng rối loạn thể chất hoặc bệnh tật. ‘Khó chịu’ trong tiếng Anh  thường không có nghĩa là bệnh. Vì vậy cách dịch chính xác nên là ‘Tôi không thấy khỏe’ hay chỉ đơn giản là “tôi bị bệnh”. Câu số 3 nghe rất kỳ cục bởi nó đi ngược lại quy ước tạo câu trong tiếng Anh. Bình thường ý nghĩa tương tự sẽ được dịch là: “It is difficult for children to understand that” (Trẻ nhỏ khó mà hiểu được điều đó). Câu số 4 là ví dụ khá điển hình về sự lơ là của học sinh về mối quan hệ cú pháp giữa tiếng Trung và tiếng Anh. Các câu tiếng Trung thường có kết nối lỏng lẻo với nhau và dấu phẩy dường như có quyền lực tuyệt đối trong việc nối chuỗi các câu với nhau. Không giống như tiếng Trung, tiếng Anh dùng những từ liên kết để nối các câu với nhau. Vì vậy, bản dịch tiếng Anh tốt nên là ‘Tôi đi tìm cô ấy nhưng cô ấy không có ở trong,nên tôi phải quay về.” Câu số 4 còn có lỗi sai là “mệnh đề không chủ ngữ”, nhưng trong ngữ pháp Trung Quốc kiểu mệnh đề này vẫn có nghĩa miễn là nó không gây ra sự trùng lặp. Tuy nhiên, chúng ta phải nhớ kỹ rằng đó là một quy tắc ngôn ngữ rất không phù hợp trong tiếng Anh.

Đây là các phân tích sơ bộ về các quy ước ngôn ngữ, bao gồm sự liên kết, tính mạch lạc, tính thực dụng, v..v…

Các sinh viên của tôi thường chỉ làm những bài tập dịch từ tiếng Anh sang tiếng Trung hơn là dịch theo chiều ngược lại. Do năng lực ngôn ngữ bản xứ của họ, hầu hết vấn đề không nằm ở đó.


DỊCH SỐ là một trong số những nhà cung cấp dịch vụ dịch thuật hàng đầu tại Hà Nội. Ngoài ra, công ty còn cung cấp dịch vụ dịch thuật đối với hơn 20 loại ngôn ngữ khác nhau. Công ty Dịch Số đáp ứng nhu cầu dịch thuật tài liệu kỹ thuật, pháp lý, học thuật, y học và marketing, cùng nhiều loại tài liệu khác. Quý khách hàng vui lòng tham khảo thêm thông tin trên website http://www.dichso.com/ hoặc liên hệ hotline +84 934 425 988.

Share this post

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *